Xóa tan sự ngại ngùng: 50 hoạt động phá băng thú vị cho lớp học

Vài phút đầu của một lớp học mới có khi còn dài hơn cả tiết học. Học sinh lặng lẽ bước vào, chọn chỗ ngồi cạnh những gương mặt quen, tránh nhìn nhau và ngồi chờ giáo viên bắt đầu. Vài em tự tin có thể lên tiếng ngay, nhưng phần lớn cần một nhịp cầu nhỏ trước khi đủ sẵn sàng để nói, để hỏi hoặc để làm việc với một người lạ.

Đó là lúc các hoạt động phá băng phát huy tác dụng. Một hoạt động phá băng tốt không phải là trò chơi đưa ra cho có. Nó cho học sinh một cách nói chuyện mà không bị áp lực, một cơ hội để chú ý đến nhau và để cảm thấy lớp học đủ an toàn cho việc học. Nếu dùng đúng cách, các hoạt động này có thể làm bớt những khoảng im lặng gượng gạo, nâng đỡ những em nhút nhát và giúp giáo viên đọc được tâm trạng của lớp trước khi bước vào phần việc nặng hơn.

Những hoạt động phá băng hay nhất đều đơn giản, rõ ràng và linh hoạt. Chúng không làm ai xấu hổ. Chúng không đòi hỏi vật liệu đắt tiền. Có thể điều chỉnh cho học sinh nhỏ tuổi, học sinh lớn, người đang học ngoại ngữ, lớp trực tuyến, câu lạc bộ, nhóm phụ đạo hay đội làm dự án. Một hoạt động tốt khiến học sinh thấy mình được tính đến mà không bị ép phải kể điều gì quá riêng tư.

Dưới đây là 50 hoạt động phá băng thiết thực mà giáo viên có thể dùng trong tuần đầu năm học, sau kỳ nghỉ, trước khi làm dự án nhóm, trong tiết sinh hoạt lớp, hoặc bất cứ khi nào lớp cần được làm mới lại. Có hoạt động là trò chơi nhớ tên thật nhanh. Có hoạt động mở ra thảo luận. Có hoạt động cần vận động. Có hoạt động hợp với viết, với tư duy sáng tạo hoặc với việc gắn kết đội nhóm. Hãy chọn những gì hợp với học sinh của bạn, với quỹ thời gian và với nếp sinh hoạt của lớp.

Chọn hoạt động phá băng phù hợp thế nào

Trước khi chọn, hãy nghĩ đến chính những học sinh đang ngồi trước mặt bạn. Một lớp sáu mới vào cần thứ khác với một lớp cuối cấp đã quen nhau từ lâu. Một lớp trầm vào buổi sáng có thể cần một khởi đầu nhẹ nhàng. Một lớp đang hăng sau giờ trưa có khi lại cần một nhiệm vụ có cấu trúc rõ, để dồn năng lượng đó vào việc lắng nghe và hợp tác.

Hoạt động phá băng tốt thường có ba đặc điểm. Thứ nhất, hướng dẫn dễ hiểu. Thứ hai, mức rủi ro thấp. Thứ ba, em nào cũng có một cách để tham gia. Nếu hoạt động chỉ dựa vào việc nói to trước lớp, một số em sẽ đóng lại. Nếu nó cho phép viết, vẽ, chọn, chỉ tay hoặc làm với bạn cùng bàn trước, sẽ có nhiều em tham gia thoải mái hơn hẳn.

50 hoạt động phá băng trong lớp học

1. Tên và động tác

Mỗi em nói tên mình rồi thêm một động tác đơn giản, chẳng hạn vẫy tay, vỗ tay hoặc giơ ngón cái. Cả lớp nhắc lại tên và động tác đó cùng nhau. Cách này giúp nhớ tên qua chuyển động và âm thanh.

2. Hai điều thật và một mục tiêu học tập

Thay cho trò hai thật một giả quen thuộc, hãy yêu cầu học sinh nói hai thông tin thật về mình và một mục tiêu học tập. Cách này giữ cho hoạt động tích cực và cho giáo viên biết các em kỳ vọng điều gì.

3. Tìm một bạn mà…

Hãy làm một bảng gợi ý ngắn với các vế như: thích vẽ, đã đọc một cuốn sách trong tháng này, thích môn khoa học, hoặc nói được nhiều hơn một thứ tiếng. Học sinh đi quanh lớp tìm những bạn khớp với từng vế.

4. Bảng tên để trên bàn

Học sinh gấp giấy thành một bảng tên đứng và trang trí bằng ba biểu tượng nhỏ về chính mình: một sở thích, một môn học yêu thích, hoặc một điều muốn học. Cách này rất hợp với những em chưa muốn nói nhiều.

5. Vòng tròn điểm chung

Học sinh đứng hoặc ngồi thành vòng tròn. Giáo viên đọc các câu như: mình thích nghe nhạc, mình thích làm việc nhóm, mình thích học yên tĩnh hơn. Em nào thấy đúng với mình thì bước lên một bước hoặc giơ tay.

6. Một từ cho hôm nay

Hãy yêu cầu học sinh dùng đúng một từ để tả hôm nay mình thấy thế nào. Các em có thể nói ra miệng, viết vào giấy ghi chú hoặc gửi qua thiết bị. Giáo viên nắm được nhanh bầu không khí cảm xúc của lớp.

7. Truy tìm đồ vật trong lớp

Học sinh đi tìm những thứ quan trọng trong lớp: cái gọt bút chì, khay nộp bài, lối thoát hiểm, nội quy lớp, quyển từ điển hoặc góc hỗ trợ. Vừa dạy được nền nếp, vừa cho các em lý do để đi lại và trò chuyện.

8. Phỏng vấn bạn cùng bàn

Học sinh phỏng vấn bạn của mình bằng ba câu hỏi đã chuẩn bị, rồi giới thiệu bạn đó với một cặp khác. Cách này dễ hơn nhiều so với tự giới thiệu mình trước cả lớp.

9. Góc “em chọn bên nào”

Hãy dán ở các góc lớp những phương án khác nhau. Hãy hỏi những câu nhẹ nhàng, ví dụ: em thích đọc sách ngoài trời hay trong nhà? Học sinh di chuyển về một góc và giải thích ngắn gọn lựa chọn của mình với người bên cạnh.

10. Xếp hàng theo sinh nhật

Học sinh xếp hàng theo tháng và ngày sinh mà không được nói, chỉ dùng cử chỉ. Hoạt động tạo ra tiếng cười, sự vận động và tinh thần phối hợp mà không đòi hỏi các em chia sẻ gì hơn một ngày tháng.

11. Danh sách nhạc của lớp

Mỗi em đề xuất một bài hát phù hợp với môi trường trường học, giúp em tập trung hoặc thấy hào hứng hơn. Cả lớp dựng nên một danh sách phát cho những ngày làm bài cá nhân hoặc những dịp vui.

12. Ba đồ vật

Hãy đưa ra ba đồ vật trong lớp và yêu cầu học sinh chọn thứ thể hiện cách học của mình. Ví dụ, cây bút chì cho việc viết, cây thước cho sự ngăn nắp, hay tờ giấy ghi chú cho việc nhắc nhở.

13. Cái này hay cái kia

Hãy đưa ra các cặp lựa chọn nhanh: sách hay video, làm nhóm hay làm một mình, buổi sáng hay buổi chiều, viết hay vẽ. Học sinh trả lời bằng cách di chuyển, giơ thẻ hoặc giơ ngón tay.

14. Lô tô làm quen

Hãy làm một tờ lô tô với những gợi ý hợp với lứa tuổi học sinh. Các em đi xin tên những bạn khớp với từng ô. Hãy giữ các gợi ý bao quát và tránh những chủ đề nhạy cảm.

15. Sắp xếp trong im lặng

Hãy yêu cầu học sinh tự xếp theo chiều cao, theo tháng sinh, theo màu giày hoặc theo số chữ cái trong tên, mà không được nói. Hoạt động rèn óc quan sát và sự phối hợp không lời.

16. Quả bóng câu hỏi

Hãy viết những câu hỏi đơn giản lên một quả bóng mềm. Học sinh nhẹ nhàng tung bóng cho nhau. Ai bắt được thì trả lời câu hỏi gần ngón cái nhất. Lúc đầu hãy dùng những câu thật dễ.

17. Bản đồ lớp học

Hãy vẽ lên bảng một bản đồ đơn giản với các khu như đọc sách, thể thao, âm nhạc, mỹ thuật, lập trình, thiên nhiên và trò chơi. Học sinh dán giấy ghi chú vào nơi mình thấy hợp.

18. Siêu năng lực học tập của em

Mỗi em nêu một điểm mạnh mình mang vào việc học: lắng nghe, sắp xếp, giải thích, vẽ, đặt câu hỏi hoặc giúp đỡ bạn. Hoạt động đặt một tông tích cực cho cả lớp.

19. Chuỗi giấy kết nối

Mỗi em viết một sở thích hoặc một điểm mạnh lên một mẩu giấy dài. Nối các mẩu lại thành một chuỗi rồi treo lên. Nó cho thấy bằng mắt rằng cả lớp đang gắn với nhau.

20. Bốn góc quan điểm

Hãy dùng các bảng ghi: rất đồng ý, đồng ý, không đồng ý và chưa chắc. Hãy đọc những nhận định nhẹ nhàng về thói quen học tập. Học sinh di chuyển rồi trao đổi với các bạn trong cùng một góc.

21. Thử thách ghép hình theo nhóm

Hãy đưa cho mỗi nhóm một bộ ghép hình nhỏ, một chữ bị xáo trộn hoặc một bức tranh đã cắt rời. Các em phải hoàn thành cùng nhau. Hoạt động cho thấy học sinh giao tiếp và giải quyết vấn đề ra sao.

22. Thẻ thoả thuận lớp học

Mỗi em viết một hành vi giúp mình học tốt và một hành vi khiến việc học khó hơn. Hãy dùng chính các ý đó để xây dựng nội quy chung.

23. Lỗi sai đáng nhớ nhất

Học sinh kể về một lỗi sai vô hại đã dạy các em điều gì đó: khi tập một môn thể thao, khi nấu ăn, khi vẽ hoặc khi dùng một thiết bị. Hoạt động giúp việc mắc lỗi trở thành chuyện bình thường trong học tập.

24. Bạn bí ẩn

Mỗi em viết ba gợi ý về bản thân. Giáo viên đọc to, cả lớp đoán xem của ai. Hãy giữ các gợi ý tích cực và để việc tham gia là tự nguyện.

25. Làm quen luân phiên

Học sinh ngồi thành hai hàng đối diện nhau. Các em trả lời một câu hỏi với bạn đối diện trong một phút rồi đổi chỗ. Cách này hiệu quả khi câu hỏi được chuẩn bị sẵn và đơn giản.

26. Tháp của đội

Các nhóm dựng tháp cao nhất có thể bằng giấy, băng dính hoặc thẻ giấy cứng. Sau đó hãy hỏi điều gì giúp nhóm làm việc ăn ý và điều gì gây khó khăn.

27. Vẽ trong một phút

Mỗi em vẽ trong một phút một thứ thể hiện chính mình. Thời gian ngắn gỡ bỏ áp lực phải vẽ cho đẹp.

28. Câu chuyện chung

Giáo viên mở đầu câu chuyện bằng một câu. Mỗi học sinh thêm vào một câu. Kết quả thường rất buồn cười và cho các em thấy ai cũng góp phần được.

29. Biểu tượng cảm xúc của lớp

Học sinh chọn một biểu tượng cảm xúc hợp với tâm trạng, với cách học hoặc với mục tiêu của mình hôm nay. Các em có thể vẽ ra giấy hoặc chọn từ những tấm thẻ in sẵn.

30. Mạng lưới tên

Học sinh chuyền một cuộn len qua vòng tròn sau khi nói một cái tên và một sở thích. Đến cuối, sợi len tạo thành một mạng lưới tượng trưng cho sự gắn kết của lớp.

31. Thẻ sở thích học tập

Hãy phát những tấm thẻ như: em thích có ví dụ, em thích khoảng lặng, em thích vẽ, em thích được hướng dẫn từng bước, em thích làm việc với một bạn. Mỗi em chọn một thẻ và giải thích vì sao.

32. Mở đầu bằng một lời khen

Sau một nhiệm vụ ngắn làm theo cặp, mỗi em dành cho bạn một lời khen cụ thể về cách bạn ấy đã làm việc. Hoạt động dạy cách góp ý tôn trọng ngay từ đầu.

33. Bức tường bình chọn

Hãy dán một câu hỏi lên tường và để học sinh bình chọn bằng giấy ghi chú. Hãy hỏi những câu như: Điều gì giúp em tập trung? Hoặc: Một lớp học tốt nên mang lại cảm giác thế nào?

34. Tìm mảnh ghép của mình

Hãy phát cho học sinh những tấm thẻ đi thành cặp, chẳng hạn từ vựng và định nghĩa, hình ảnh và tên gọi, hoặc câu nói và người nói. Các em tìm ra bạn có thẻ khớp với mình rồi làm quen.

35. Thiết kế biểu trưng của lớp

Các nhóm nhỏ thiết kế một biểu trưng cho lớp, dùng những hình tượng nói về tinh thần đồng đội, việc học, sự tôn trọng và lòng ham tìm hiểu.

36. Dạy tôi một điều thật nhỏ

Mỗi em dạy cho bạn một kỹ năng hoặc một thông tin bé xíu trong một phút. Có thể là một mẹo học bài, một cách làm tắt, một từ mới, một thủ thuật vẽ hoặc một cách ghi nhớ.

37. Bảng câu hỏi hữu ích

Học sinh viết ẩn danh những thắc mắc của mình về môn học. Giáo viên trả lời các thắc mắc đó. Cách này làm giảm sự hoang mang và cho những em ít nói một tiếng nói qua chữ viết.

38. Xếp hạng giá trị của lớp

Học sinh xếp hạng những giá trị như tôn trọng, nỗ lực, tử tế, trung thực, sáng tạo và trách nhiệm. Sau đó các nhóm bàn xem ba giá trị nào quan trọng nhất cho một không gian học tập tốt.

39. Giới thiệu bằng một đồ vật

Mỗi em chọn một đồ vật trong cặp sách hoặc trong lớp và kể xem nó gắn với mình thế nào. Em nào không muốn mang đồ riêng ra thì có thể dùng đồ vật của lớp.

40. Tranh luận mini

Hãy dùng những chủ đề nhẹ như bút chì hay bút mực, sách hay máy tính bảng, làm bài buổi sáng hay buổi tối. Học sinh chọn một bên và đưa ra một lý do.

41. Trao đổi thói quen học tập

Mỗi em chia sẻ một thói quen giúp mình học hoặc giữ mọi thứ ngăn nắp. Cả lớp gom lại được những mẹo thiết thực từ chính học sinh.

42. Trò chơi nhớ tên cả lớp

Mỗi em nói tên mình và một thứ mình thích. Em kế tiếp nhắc lại các tên trước đó rồi thêm tên mình. Với lớp đông, hãy chia thành nhóm nhỏ.

43. Tấm thiệp gửi tôi của tương lai

Mỗi em viết cho chính mình một lời nhắn ngắn về điều mình mong học được hoặc mong tiến bộ. Hãy trả lại những lời nhắn đó vào cuối học kỳ.

44. Thẻ phân vai trong nhóm

Hãy giao cho học sinh các vai như người đọc, người giữ giờ, người động viên, người ghi chép và người báo cáo. Hãy dùng một nhiệm vụ nhỏ để các em tập làm quen với vai của mình từ sớm.

45. Hũ câu hỏi

Hãy bỏ những câu hỏi an toàn vào một cái hũ. Mỗi em rút một câu và trả lời cùng một bạn. Hãy giữ câu hỏi thật đơn giản: hoạt động thích nhất trong ngày mưa, món đồ dùng học tập ưng ý nhất, hoặc một kỹ năng muốn học.

46. Đoán âm thanh

Hãy bật những âm thanh ngắn gắn với trường lớp hoặc mô tả âm thanh bằng lời. Học sinh đoán rồi cùng bàn luận. Cách này hữu ích với học sinh nhỏ và với việc luyện ngôn ngữ.

47. Trục thời gian của lớp

Mỗi em thêm vào một trục thời gian chung một sự kiện quan trọng trong đời học sinh hoặc trên hành trình học tập của mình. Hoạt động gắn rất hợp với môn lịch sử, với giờ tập làm văn hoặc với tiết sinh hoạt lớp.

48. Tên đội và khẩu hiệu

Các nhóm đặt một tên đội và một khẩu hiệu cho tuần này. Cách này có ích khi học sinh sắp làm việc theo đội trong các dự án hoặc ở các trạm học tập.

49. Điều gì giúp em học tốt

Mỗi em hoàn thành câu: Em học tốt nhất khi… Có thể thu lại các câu trả lời mà không cần ghi tên. Giáo viên dùng những câu trả lời đó để điều chỉnh nền nếp và cách hỗ trợ.

50. Phiếu ra về để làm quen

Cuối giờ, mỗi em trả lời một câu hỏi về sự kết nối: Hôm nay em biết thêm điều gì về bạn nào? Em muốn các bạn biết điều gì về mình? Điều gì giúp em thấy thoải mái hơn?

Hoạt động phá băng giúp gì cho việc học trên lớp

Người ta hay xem hoạt động phá băng là phần phụ, nhưng chúng thật sự tạo ra điều kiện để học. Học sinh tham gia nhiều hơn khi biết tên nhau. Các em dễ hỏi khi cần giúp đỡ hơn nếu đã từng trò chuyện với bạn bè trong lớp. Và các em nghiêm túc hơn với bài tập nhóm khi đã hiểu cách lắng nghe, cách nhường lượt và cách để những bạn ít nói cũng được góp tiếng.

Với giáo viên, đây còn là khoảng thời gian quan sát rất quý. Bạn có thể nhận ra ai nhanh chóng đứng ra dẫn dắt, ai còn chờ đợi, ai cần hướng dẫn rõ hơn, ai đi lại trong lớp một cách thoải mái và ai có lẽ cần một điểm vào nhẹ nhàng hơn. Những quan sát đó về sau sẽ định hướng cho việc xếp chỗ, chia nhóm và hỗ trợ. Về những thói quen quản lý lớp căn bản hơn, hãy xem 10 lời khuyên thiết yếu trong lớp học dành cho nhà giáo.

Những sai lầm thường gặp

Sai lầm lớn nhất là chọn một hoạt động quá riêng tư ngay từ sớm. Không nên thúc ép học sinh tiết lộ chuyện riêng của gia đình, nỗi sợ, chuyện tiền bạc, thông tin sức khoẻ hay bất cứ điều gì có thể khiến các em thấy mình bị phơi bày. Hãy giữ những câu hỏi đầu tiên thật nhẹ nhàng và phù hợp với trường lớp.

Một sai lầm khác là để hoạt động kéo dài quá lâu. Một hoạt động năm phút có thể thành hai mươi phút nếu giáo viên không đặt giới hạn thời gian rõ ràng. Hãy giữ mục đích thật đơn giản: tạo sự thoải mái, luyện giao tiếp, hoặc giới thiệu một nền nếp. Rồi hãy nối hoạt động ấy trở lại với bài học.

Cuối cùng, hãy tránh những hoạt động chỉ để các em tự tin toả sáng. Hãy cân bằng giữa hoạt động nói với viết, vẽ, vận động và trao đổi theo cặp. Một tập thể lớp lớn lên vững hơn khi những kiểu học sinh khác nhau đều có cách tham gia riêng.

Quy trình đơn giản cho giáo viên

1. Chọn một mục đích duy nhất: nhớ tên, tạo sự thoải mái, gắn kết đội nhóm, mở thảo luận hoặc lập nền nếp.
2. Chọn hoạt động phù hợp với độ tuổi và mức tự tin của lớp.
3. Chuẩn bị đồ dùng trước khi học sinh vào lớp.
4. Tự mình làm mẫu câu trả lời đầu tiên.
5. Đặt một giới hạn thời gian ngắn.
6. Kết lại bằng một câu hỏi về điều học sinh đã nhận ra.
7. Dùng những gì mình rút ra để lên kế hoạch chia nhóm, xếp chỗ, chuẩn bị hoạt động sau, hoặc một buổi gặp đầu giờ năm phút để giữ tiếp nền nếp đó vào hôm sau.

Đôi lời cuối

Các hoạt động phá băng phát huy tác dụng nhất khi chúng tự nhiên, tôn trọng người học và gắn với môi trường học tập. Chúng không cần ồn ào hay rắc rối. Một câu hỏi được nghĩ kỹ, một nhiệm vụ vận động nhỏ, một cuộc phỏng vấn theo cặp hay một sản phẩm treo chung của lớp đều có thể khiến học sinh thấy mình được nhìn thấy mà không bị đẩy ra giữa ánh đèn.

Mục tiêu không phải là biến mọi học sinh thành người hoạt bát ngay lập tức. Mục tiêu là làm cho lớp học bớt gượng gạo và giàu tình người hơn. Khi học sinh biết tên nhau, hiểu nền nếp và cảm thấy mình có thể tham gia, phần còn lại của tiết học sẽ có cơ hội thành công cao hơn nhiều.